جلسات پيش از سفر

1 – معرفي خود با لحني متواضعانه و بيان اجمالي وكلي از شرح وظايف روحاني و معين

2 – دادن شماره تلفن خود همراه با نام و نام خانوادگي به افراد .

3 – فهرست فعاليتها :

» بيان آمادگي براي سفر

» آموزش مناسك عمره

» بيان اسرار و معارف عمره

» آشنايي با اماكن مقدس مكه و مدينه و تاريخ اسلام به ويژه پيامبر اكرم (ص)

» راهنمايي در ارجاع به امام جماعت مسجد محل سكونت براي تصحيح قرائت نماز

» لازم است روحاني اصل مسئله ضرورت صحت قرائت نماز را تذكر داده و آمادگي خود را براي تصحيح قرائت اعلام كرده اما كسي را اجبار به خواندن حمد و سوره ننمايد .

4 – مطالبي كه پيش از سفر بايد گفته شود :

» خبر به بستگان و دوستان آداب سفر عمره

» مطالعه در زمينه‌هاي اعمال و مناسك

همراه بامعرفي كتاب و نوار اسرار و معارف

» حسابرسي اموال تاريخ و اماكن

» وصيت

» خداحافظي و حلاليت طلبيدن

» آماده كردن وسايل سفر . برخي را مدير توضيح داده و آنچه كه جنبه فرهنگي دارد روحاني راهنمايي كند .

* آمادگي براي سفر

در جلساتي كه در ايران برگزار مي‌شود ابتدا بحث تقليد و سپس اجمالي از مناسك عمره بيان شود و اگر كاروان عمره ، مدينه بعد بود لازم است مسائل با تفصيل بيشتر بيان شود .

مناسب است فهرستي از كتابهاي مناسب در ارتباط با عمره در كميته فرهنگي تصويب شود و آن فهرست تكثير و در اختيار زائران قرار گيرد .

* اسرار و معارف عمره

1 – اسرار و فوايد سفر به خانه خدا و برخي از آداب زيارت

2 – اسرار و آثار تشريع عمره به طور كلي

3 – اجمالي از اسرار برخي از اعمال و محرمات

* حسابرسي اموال

بيان اين بخش با تكيه بر ضرورت صرف مال حلال در سفر عمره . به نظر مي‌رسد در ابتدا ديون مردم و سپس كفارات و مظالم عباد و در پايان مسئله خمس و زكات بيان شود .

ضمناً بهتر است مسائل مربوط به وجوهات را به امام جماعت مسجد محل و يا نمايندگان مراجع عظام تقليد ارجاع دهد .

* وصيت

از آنجا كه مردم از وصيت هراس دارند ،

» اصل استحباب كلي وصيت در هر حال

» استحباب وصيت پيش از سفر به ويژه سفر به خانه خدا

» مواد وصيت‌نامه

» شرايط وصي

* خداحافظي و حلاليت طلبيدن : رفع كدورتها و آشتي با كساني كه قهر هستند .

* وسايل فرهنگي مورد نياز سفر : مناسب است فهرستي تهيه و در اختيار زائران قرار داده شود . از جمله لوازم فرهنگي عبارت است از :

1 – قرآن غير حجيم و غير مترجم

2 – ادعيه و آداب حرمين

3 – كتاب يا كتابهايي براي مطالعه به ويژه در موضوعات لازم براي اين سفر كه قبلاً ذكر شد .

4 – جزوه‌هاي كوچك ادعيه طواف و سعي

5 – وسايل مورد نياز براي تقصير و يا حلق

6 – سجاده

7 – قلم و دفتر يادداشت براي نوشتن خاطرات سفر

8 – تسبيح

9 – ساعت كوچك زنگ دار براي بيدار شدن

10 – لباس احرام و لنگ و رداي اضافي و دمپايي

* در سفر

» در فرودگاه مبدأ گرم گرفتن ، و احوالپرسي با زائران و دادن جزوه مختصر اعمال عمره يا ادعيه به زائران خود . مناسب است داخل هواپيما و قبل از نشستن بر زمين روضه مختصري خوانده شود .

» در فرودگاه مقصد

• خوش‌آمدگويي به آنان
• اعلان برنامه‌هاي بعدي
• پاسخ به سؤالها

» در بين راه – چنانچه ممكن است مقدار كوتاهي با استفاده از بلندگوي اتوبوسها صحبت كند .

* در مدينه

» جلسات سخنراني: بهتر است هر سخنراني به چهار بخش تقسيم شود :

10 دقيقه اماكن و تاريخ

10 دقيقه مناسك

10 دقيقه به بيان آداب زيارت و به مسائل اختلافي و حساسيت برانگيز توجه داده شود و در جلسات پاياني به بيان اسرار و معارف بپردازد .

5 دقيقه ذكر مصيبت و دعا

- حتي المقدور پيش از زيارت اماكن مقدس مدينه توضيحات راجع به آن اماكن ارائه شود و بعد از آن مطالب ديگر تاريخي بيان شود .

- براي آموزش بهتر از لوحه‌هاي مسجد النبي ، بقيع ، اُحُد و خندق در قطع يك ورقي كه توسط بعثه تهيه شده استفاده شود .

- مناسك عمره مفرده كودكان در صورت نياز پيش‌بيني گردد و براي رعايت كودكان آنها را زمان ديگري از تنعيم محرم كنند .

* همراهي زائران :

» درابتداي ورود به مدينه زائران را همراهي كند و در خدمت آنان باشد .

» در اولين فرصت آنان را به نماز مسجد النبي و زيارت قبر پيامبر (ص) و ائمه بقيع (ع) برده و توضيحات مختصري داده و آنان را راهنمايي كند و وعده تكميل توضيحات را به جلسات سخنراني موكول نمايد .

» چون توضيحات اماكن مدينه بيشتر در جلسات سخنراني همراه با لوحه‌هاي كروكي انجام مي‌پذيرد ، از توضيح زياد و معطل كردن آنان در مكان پرهيز خواهد شد و به قدر لازم اكتفا شود .

» از سخنراني و روضه‌خواني در كنار بقيع و بين الحرمين پرهيز شده و به زيارت اكتفا گردد .

» بجز اماكن مرسوم كه در وقت معين به زيارت آنها مي‌روند ، در اوقات مناسب آنان را به زيارت برخي اماكن و مساجد ديگر ببرند و براي آن‌كه زائران خسته نشده و بهتر به اين امر بپردازند اين كار در سه نوبت انجام شود .

1 – يك بار به مسجد غمامه و مسجد علي بن ابي‌طالب و محل پيشين قبر حضرت عبدالله .

2 – يك بار به مسجد ابوذر و مسجد الاجابه .

3 – در نوبت سوم به مشربه ام ابراهيم و مسجد فضيخ .

4 – حتي المقدور برگزاري مراسم وداع با مدينه .

چنانچه بتوانند افراد علاقه‌مند را به مسجد شجره و يك بار ديگر به قبا و اُحُد ببرند ، بسيار مناسب است .

* حركت به سوي مكه :

» پيش از حركت به سمت مسجد شجره به زائران يادآوري شود كه چنانچه تمايل داشته باشند مي‌توانند غسل احرام را در هتل انجام داده و لباس احرام را نيز بپوشند .

» خانمهايي كه از ورود به مسجد شجره معذورند آنها را نسبت به نذر احرام پيش از ميقات توجيه فرموده و صيغه نذر را براي آنان بخواند و نيت احرام و لبيك را بگويد تا در مدينه محرم شوند .

و اين نكات را نيز قبل از حركت يادآوري كند :

1. توجه دادن خانمها به لزوم اذن همسر براي نذر احرام قبل از ميقات .
2. توجيه زائران نسبت به كروكي مسجد شجره و جغرافياي منطقه براي به حد اقل رساندن مفقودين .
3. همراه داشتن كيسه‌اي براي دمپاييها .
4. همراه نبردن ساك و هر محموله ديگري به مسجد .
5. با طهارت بودن و وضو گرفتن براي رفتن به مسجد ، چون معمولاً احرام پس از نماز انجام مي‌شود .

در مسجد شجره

1 – پس از پياده شدن زائران از اتوبوسها دستور داده شود كه كنار اتوبوس توقف كنند  و توضيح و راهنماييهاي لازم به آنها داده شود .

2 – توجيه زائران نسبت به رنگ ، شماره ، تابلوي اتوبوس و محل توقف آن .

3 – براي جلوگيري از اشتباه رفتن به پاركينگ‌هاي اتوبوسها جاي مشخصي و علامت خاصي براي راهنمايي آنان مشخص كند ؛ مثلاً جهت قبله يا گلدسته بزرگ و يا رنگ تابلوهاي پاركينگ‌ها .

4 – محل توقف خود در مسجد شجره را تعيين كنند ، مثلاً اعلام كنند : داخل مسجد شجره در حياط وسط ، يا ابتداي شبستان سمت قبله يا جلوي محراب يا روبه‌روي محراب و غيره .

5 – محلي براي افرادي كه گم مي‌شوند در داخل مسجد مشخص كنند تا در همان مكان بمانند و از آنجا حركت نكنند تا افراد كاروان به سراغ آنان بيايند .

6 – شركت در نماز جماعت مسجد شجره .

7 – خواندن نماز واجب يا مستحب احرام در مسجد .

8 – بيان نيت .

9 – گفتن تلبيه .

10 – كنترل احرام افراد براي آخرين مرحله پاي اتوبوس يا داخل اتوبوس قبل از حركت

11 – تذكر به تكرار تلبيه .

12 – دعاي ورود به شهر مكه و تذكر قطع تلبيه .

در مكه :

1 – جدا كردن افراد ناتوان و معذور پيش از حركت براي اعمال و تعيين وقت مناسب براي اعمال معذور و اعلام به آنها .

2 – يادآوري طهارت و وضو براي رفتن به مسجد الحرام به زائران .

3 – توجيه زائران دراولين لحظات ورود به مسجد الحرام و آغاز اعمال دركنار خانه خدا .

4 – خواندن ادعيه مختصر ورود به مسجد الحرام و ديدن كعبه و تذكر آداب ديگر .

5 – توقف دادن زائران در محل مناسبي كه كعبه و حجر اسماعيل و مقام ابراهيم را مشاهده كنند بدون مزاحمت براي مردم و توضيحي درباره آنها .

6 – تذكر دوباره ترتيب اعمال و تعيين محل قرار زائران پس از هريك از اعمال .

7 – تعيين محل قرار نهايي پس از اتمام اعمال و كساني كه از همراهان خود عقب مانده يا آنها را گم مي‌كنند .

8 – تذكر ورود به مطاف با حال خشوع و در قسمت خلوت و مناسب .

9 – تذكر شروع طواف مقابل حجرالاسود و يادآوري نيت طواف .

10 – قبل از شروع سعي صحت طواف و نماز آن را كنترل نمايد .

11 – تذكر به نوشيدن آب زمزم از ظروف آب .

12 – تذكر و توضيح شروع سعي و نيت و كيفيت سعي پيش از ورود به مسعي و بالا رفتن بر مبدأ سعي .

13 – تذكر مستحبات سعي به زائران جهت اشتغال به ذكر و مستحبات در حال سعي .

14 – كنترل سعي زائران در مروه و راهنمايي آنان نسبت به تقصير .

15 – نظارت بر صحيح انجام شدن طواف النساء و نماز آن .

16 – كنترل نهايي اعمال آنان در هتل و اطمينان به صحت و اتمام آن .

17 – هرچند انجام عمره مجدد توصيه نمي‌شود ، ولي افرادي كه توانايي انجام عمره صحيح را دارند راهنمايي و همراهي شوند .

يادآوري :

معذوران را نيز در وقت مناسب با تمهيدات لازم براي اعمال خواهند برد و نكات فوق الذكر در حد لزوم براي آنان نيز انجام خواهد شد .

برنامه سخنراني در مكه مكرمه

زمان و مكان : زمان و مكان مناسب براي سخنراني را روحاني كاروان با هماهنگي مدير و روحانيان ديگر كه در آن ساختمان مستقر هستند تعيين خواهند كرد .

محتوا : مدت هر سخنراني در حدود نيم ساعت خواهد بود كه در مدينه به 4 بخش تقسيم شده بود و اينجا به سه بخش تقسيم مي‌شود :

1. احكام و مسائل اخلاقي .
2. اماكن و تاريخ .
3. فلسفه و اسرار عمره .

در طول اين ايام ، آداب و مستحبات مكه مثل تلاوت قرآن ، ختم قرآن ، نيايش در مسجدالحرام ، خواندن دعاي مجير ، كميل ، مناجاتهاي خمس عشر ، شعبانيه و امام علي (ع) در مسجد كوفه ، نماز در مسجد الحرام و طواف مستحبي مكرّراً تذكر داده شود .

* جهت كاروانهاي دانشجويي و يا عمره رمضانيه ، نيازهاي زائران به صورت صحيح در نظر گرفته شود .

ضمناً براي افراد مدينه قبل در روزهاي آخر برخي از مسائل اخلاقي و احكام مورد نياز زندگي گفته مي‌شود .

زيارت اماكن

زائران را در وقت مناسب به بازديد مولد النبي ، شعب ابوطالب ، ابوقبيس ، زيارت قبرستان حجون، مسجد جن ، مسجد شجره و مسجد الرايه كه اين مكان‌ها نزديك هم هستند خواهند برد .

در وقت مناسب زائران را براي بازديد از مني ، مسجد خيف ، مشعر و عرفات همراهي كند .

بازديد از شهداي فخ منطقه حديبيه ، موزه حرمين شريفين ، پرده‌بافي كعبه ، جعرانه ، صعود به غار ثور و جبل النور براي كاروانهاي علاقه‌مند مناسب است .

ماده 72 – با توجه به اينكه مهم‌ترين امر درباره حج و عمره صحيح انجام شدن مناسك و بهره‌برداري معنوي از اين سفر الهي است ، بجاست ، روحانيون كاروانهاي اهل سنت با حفظ وحدت در راستاي وظايف خويش از دستورالعمل فرهنگي استفاده كنند .